Zolang er mensen zijn, zullen er minderheden bestaan en zullen we geconfronteerd worden met mensen die er andere ideeën en principes op nahouden, etc. Maar, dit kan echt geen reden zijn om zo een industrieel liquidatie apparaat op te zetten zoals de Nazi’s tijdens hun Entlösung gedaan hebben. Dodelijk efficiënt, weerzingwekkend precies waren ze.

In de hall van barak 5 van Auschwitz I hangt een uitspraak van George Santayana : “The one who does not remember history is bound to go through it again”. Dit bezoek zal in ons geheugen gegrift blijven. De barakken in Birkenau waren ontworpen volgens het plan van een Duitse stal voor 52 paarden. Dit werd een verblijf voor 600 à 700 gevangen. “Dat zijn alle studenten van de humaniora van de Heilige Familie”, zei Thomas op de terugrit.

In 1942 bezocht Heinrich Himmler Auschwitz I en gaf de kampcommandant de opdracht om 3 kilometer verder Auschwitz II te bouwen met een capaciteit van 100.000 gevangen. Birkenau zou nooit over voldoende barakken beschikken om de 140.000 gevangen een dak boven het hoofd te geven. Uit onderzoek in de jaren 90 naar de oorspronkelijke bouwplannen blijkt dat het kamp van meet af aan werd ontworpen om gevangen onder zeer slechte omstandigheden te kunnen huisvesten.

Inderdaad, de volledige Entlösung werd tot in de kleinste details voorbereid en gepland. Op 1 oktober 1933 reeds gaf Theodor Eicke instructies over de omgang van de SS'ers met de gevangenen. Eicke liet weten dat de gevangenen als vijanden van het Rijk moesten worden gezien en daarom ruw aangepakt moesten worden. In Auschwitz werden Duitse beroepscriminelen ingezet om de ‘gevangenen’ onder de knoet te houden. Er mocht niet op een menselijke manier met de gevangenen omgaan worden, want dit werd gezien als een zacht karakter of zelfs een gebrek daaraan.

De inrichting van de gaskamers was een pure concurrentiestrijd tussen de verschillende Nazi vernietigingskampen Sobibor, Treblinka, Auswitz, etc. Het verslag van de opbouw van de verschillende crematoria en gaskamers leest als een ‘projectverslag’ van een hedendaagse industriële organisatie. Continu werd er gezocht naar optimalisatie en verbetering :

“Dit zette Himmler aan het denken en hij realiseerde zich dat hij een betere, snellere en mentaal minder uitputtende methode moest vinden : Koolstofmonoxide, uitlaatgassen, en uiteindelijk Zyklon B.”

“Het verschil met Bunker 1 was dat alle gaskamers twee deuren hadden, hetgeen het ventilatieproces na de vergassingen aanzienlijk versnelde.”

In feite heeft onze gids, Piotr, ons niet veel meer verteld dan wat we al wisten. Gewoon door de kampen lopen spreekt al boekdelen : de wijdsheid van Birkenau (2 x 2,5 km), de crematoria, de foto’s van de gevangenen in de barakken, de latrines, het haar, de schoenen, de tandenborstels, de brillen, de peuterkleding, de ‘bedden’ etc.

Een bezoek aan Auschwitz is een must voor iedereen die ook akkoord gaat met George Santayana.  Maar doe zoals ons en laat de -14 jarigen thuis of trakteer hen op een namiddag Dino's. 

Mark